Instytut Ulicologii Akademii Rzygaczy
Hauptseite
Wasserspeier Akademie

Łąkowa

Nazwa niemiecka:

Weidengasse

Dzisiejsza nazwa:

ul. Łąkowa

Dzielnica:

Dolne Miasto

Inne nazwy:

Reussengasse ok. 1650 roku
Schilfgasse ok. 1650 roku
Gänsegasse ok. 1650 roku
Schwanengasse w 18 wieku
Lindengasse w 18 wieku
Hintergasse w 18 wieku

Uwagi:

Nie dość, że historia nazw tej ulicy była, ze względu na rów rozdzielający ją na całej długości i to, że nazwa ulicy zmieniała się co przecznicę, wielce skomplikowana, to jeszcze i dzisiejsza jej nazwa jest śmiesznym nieporozumieniem.

Przed wojną ulica zwała się Weidengasse. Słowo „Weide” ma w języku niemieckim dwa znaczenia: z jednej strony jest to „wierzba” z drugiej także „łąka” (w sensie „pastwisko”). Z faktu istnienia w odległości ok. 100 metrów od Weidengasse innej ulicy nazywającej się Wiesengasse („Wiese” to ewidentnie „łąka”) wynika, że Weidengasse nie mogła być Łąkową, tylko albo ’Wierzbową’ albo ’Pastwiskową’. W ’Pastwiskową’ zresztą sami autorzy powojennego nazewnictwa najwyraźniej nie wierzyli, gdyż spostrzegłszy swą pomyłkę, rzeczoną Wiesengasse przemianowali na ul. Wierzbową. Tak więc przedwojenna nazwa pochodziła od wierzb, którymi w poł. XVII w. był obsadzony rów melioracyjny pośrodku tej ulicy. Pozostałością tegoż rowu jest alejka biegnąca dziś środkiem ulicy.

B. Szermer, w 1945 roku pracownik Zarządu Miasta, tłumaczy tą pomyłkę następującym przypadkiem:
"Gdy dokonywano zmiany nazw ulic na Dolnym Mieście, pracownikom, którzy przybijali tabliczki coś się pokręciło i na ulicy Wiesengasse przybili tabliczkę ulica Wierzbowa a na Weidengasse - ulica Łąkowa. Gdy po jakimś czasie zorientowano się w pomyłce i chciano ją sprostować, mieszkańcy zaprotestowali, bo już się przyzwyczaili, zdążyli przesłać swe adresy rodzinom i znajomym, a niektórzy (rzemieślnicy, właściciele sklepów) pozamawiali nawet pieczątki. No i tak zostało."

Północny odcinek ulicy między Długimi Ogrodami i wylotem Kasernengasse (‘Koszarowa’ - nieistniejąca ulica koło koszar) powstał w 1874 roku i od początku nosił, obowiązującą już wówczas na całej długości ulicy, nazwę Weidengasse.

Historia pozostałych części ulicy zaczyna się praktycznie po objęciu Dolnego Miasta (do tej pory zwanego Świńskimi Łąkami) nowożytnytmi, istniejącymi do dziś umocnieniami. Najstarsze źródła zawierające nazwy w tej okolicy pochodzą z 1650 roku.
W tym czasie wschodnia strona odcinka od nieistniejącej Kasernengasse do Reitergasse (ul. Ułańska) zwana była Reussengasse (‘Rusińska’), zachodnia strona była jeszcze bezimienna.
Wschodnia strona odcinka od Reitergasse (Ułańska) do Strandgasse (‘Brzegowa’ - dziś ul. Chłodna) zwano Gänsegasse (‘Gęsia’), zachodnią stronę natomiast Schilfgasse (‘Trzcinowa’).
Wschodnia strona odcinka między Strandgasse i Sperlingsgasse (ul. Wróbla) nazywana była Lindengasse (‘Lipowa’), zachodnia natomiast Schwanengasse (‘Łabędzia’).
Jedynie odcinek od Kolkowgasse (Kolkow – nazwisko mieszkańca ulicy i filantrop – dzisiejsza Królikarnia) do Rosengasse (‘Różana’ - nieisniejąca dalsza przecznica między ulicami Królikarnia i Śluza) nosiła w 1650 roku po obu stronach nazwę Weidengasse.
Na mapach XVIII wieku zachodnia strona odcinka od Sperlingsgasse do Strandgasse nosiła już nazwę Weidengasse, podczas gdy wschodnią nazywano Schwanengasse. Odcinek od Strandgasse do Kasernengasse zwano obustronnie Hintergasse ( dosłownie: ‘Tylna’, sens: ‘Niewarta Uwagi’).
Od 1812 roku całą ulicę po obu stronach nazywano już Weidengase. W XIX wieku także dzisiejszą ul. Królikarnia do niej zaliczano.
Pochodzenie nazw poszczególnych odcinków ulicy nie wymaga poza jednym wyjątkiem tłumaczenia. Tym wyjątkiem jest Reussengasse (‘Rusińska’). Otóż w tamtej okolicy w XVII wieku funkcjonował zajazd, w którym szczególnie chętnie zatrzymywali się przybysze z południowo-wschodnich terenów Rzeczypospolitej, dzisiaj należących do Ukrainy, a wówczas zwanych Rusią – stąd mieszkańcy tamtych okolic, przodkowie dzisiejszych Ukraińców – nazywani byli „Rusinami”.

Dawne zdjęcia:

weidengasse.JPG

Źródła:

Stephan, W. Danzig. Gründung und Straßennamen. Marburg 1954, s. 178n
Szermer, B. Pierwszy rok w Gdańsku. Fragment wspomnień. w "30 dni", nr. 3 (41), str. 52n
Strona główna
Akademia Rzygaczy